Kişilik değerlendirmesi, bireyin kendine özgü düşünce, duygu, davranış ve ilişki kurma biçimlerinin daha ayrıntılı şekilde anlaşılmasına yönelik gerçekleştirilen profesyonel bir değerlendirme sürecidir. Her bireyin olayları algılama, yorumlama, duygularını ifade etme ve çevresiyle ilişki kurma biçimi farklılık gösterebilir. Kişilik değerlendirmesi sayesinde bireyin genel kişilik özellikleri, duygusal tepkileri, kişilerarası ilişkileri ve farklı durumlarla başa çıkma biçimleri hakkında daha kapsamlı bilgi edinilebilir.

Kişilik değerlendirmesinde bireyin yaşı, yaşam öyküsü, değerlendirme amacı ve başvuru nedeni dikkate alınır. Değerlendirme sürecinde uygun görüldüğünde kişilik özelliklerini incelemeye yönelik psikolojik testlerden ve değerlendirme araçlarından yararlanılabilir. Bunun yanında klinik görüşme, gözlem ve bireyden alınan bilgiler de değerlendirme sürecinin önemli parçalarıdır. Böylece kişinin özellikleri yalnızca tek bir test sonucuna göre değil, farklı bilgi kaynakları birlikte ele alınarak değerlendirilir.

Kişilik değerlendirmesine bireyin kendisini ve davranışlarını daha iyi anlamak istemesi, duygusal veya kişilerarası güçlüklerin değerlendirilmesi, tekrarlayan davranış ve ilişki örüntülerinin anlaşılması ya da psikolojik destek sürecinin daha kapsamlı şekilde planlanması gibi farklı nedenlerle başvurulabilir. Bazı durumlarda kaygı, stres, öfke, duygusal dalgalanmalar veya kişilerarası ilişkilerde yaşanan güçlüklerin değerlendirilmesine de katkı sağlayabilir.

Kişilik değerlendirmesinde elde edilen bulgular tek başına bir tanı koymak amacıyla kullanılmaz. Test sonuçları; klinik görüşme, kişinin yaşam öyküsü, gözlem ve diğer değerlendirme bulguları ile birlikte ele alınır. Değerlendirme sonucunda bireyin güçlü yönleri, zorlandığı alanlar ve psikolojik destek sürecinde üzerinde çalışılabilecek özellikler hakkında daha kapsamlı bir değerlendirme yapılması amaçlanır.

Kişilik Değerlendirme Alanları

Kişilik değerlendirmesi kapsamında bireyin ihtiyaçlarına ve değerlendirme amacına göre farklı özellikler ele alınabilir. Bu alanlar şu şekilde sıralanabilir:

• Kişilik özellikleri ve genel kişilik örüntüleri
• Duygusal özellikler ve duyguları ifade etme biçimi
• Kişilerarası ilişki kurma biçimleri
• Stres ve zorlayıcı yaşam olaylarıyla başa çıkma biçimleri
• Kaygı ve stresle ilişkili özellikler
• Duygusal düzenleme ve dürtü kontrolü
• Öfke ve tepki verme biçimleri
• Benlik algısı ve öz değerlendirme biçimi
• Karar verme ve problem çözme yaklaşımları
• Sosyal uyum ve kişilerarası iletişim
• Tekrarlayan davranış ve ilişki örüntüleri
• Psikolojik güçlü yönler ve desteklenmesi gereken alanlar